Net als moederschapsrust kent familiaal verlof vele benamingen: sociaal verlof, verlof wegens dwingende reden,… en dan is er sinds enkele jaren ook nog het zorgverlof. Wat is het? Wie heeft er recht op? Wie betaalt het? En wat is een dwingende reden?

Laten we beginnen met het antwoord op die laatste vraag. Onder dwingende reden  verstaan we “elke niet te voorziene, los van het werk staande gebeurtenis die de dringende en noodzakelijke tussenkomst van de werknemer vereist, en dit voor zover de uitvoering van de arbeidsovereenkomst deze tussenkomst onmogelijk maakt”. Denk daarbij aan een kind met koorts dat niet naar de kinderopvang kan, een ongeval van een persoon die met de werknemer samenwoont, een woningbrand, ernstige stormschade,… Als werkgever bent u vrij om dit zo ruim te interpreteren als u wil.

Tien dagen
Om aan dergelijke problemen het hoofd te bieden, heeft elke werknemer recht op tien dagen familiaal verlof per jaar. Voor deeltijders die geen vijf dagen per week werken, wordt dit aantal geproratiseerd.

Omdat het om onvoorziene gebeurtenissen gaat, kan de werknemer deze dagen onmogelijk op voorhand plannen of aanvragen. Het volstaat om de werkgever zo snel mogelijk, vóór aanvang van de geplande prestaties te verwittigen. Het familiaal verlof duurt tot de werknemer een oplossing heeft gevonden voor het probleem of tot het saldo is uitgeput. Daarna zal u samen een andere oplossing moeten vinden zoals vakantie, recup of onbetaald verlof.

Het familiaal verlof mag uiteraard enkel gebruikt worden voor het doel waarvoor het is toegestaan. De werkgever mag hiervoor bewijzen vragen.

Onbetaald
Familiaal verlof is een onbetaalde afwezigheid, al staat niets u als werkgever in de weg hiervoor wel loon te betalen. De werknemer kan voor deze dagen ook geen aanspraak maken op een uitkering. De dagen worden met arbeid gelijkgesteld voor wat betreft de sociale zekerheid, maar niet voor de jaarlijkse vakantie en de eindejaarspremie.

Zorgverlof
Omdat er ook voorzienbare familiale gebeurtenissen zijn die de tussenkomst van de werknemer vereisen – denken we aan een geplande hospitalisatie van een kind – werd vanaf 10 november 2022 een nieuwe afwezigheid in het leven geroepen.
Met het zorgverlof kan de werknemer  vrijaf krijgen voor de zorgverlening aan een “gezins- of familielid” dat om “ernstige medische redenen” behoefte heeft aan “aanzienlijke zorg en steun.

Van deze dagen heeft elke werknemer er vijf per jaar die, let wel, aangerekend worden op het familiaal verlof. Met andere woorden: een werknemer die dit jaar al zes dagen familiaal verlof heeft gebruikt, zal nog maar vier dagen zorgverlof kunnen opnemen. In de praktijk verschillen familiaal verlof en zorgverlof dus niet zo veel van elkaar. Het was vooral een handig trucje van de Belgische regering om in orde te zijn met een nieuwe Europese richtlijn.

Weigeren
Als de werknemer tijdig verwittigt, kan de werkgever het zorgverlof en het familiaal verlof voor een ziek kind niet weigeren. Een werkgever die zorgverlof weigert aan een werknemer die er recht op heeft, riskeert een sanctie van niveau 2.